حراج!

مشکات الانوار

نخستین کتابخانه جامع علوم قرآنی
کد محصول: 700062

۲۰,۰۰۰ تومان ۱۹,۰۰۰ تومان

وضعیت: موجود

توضیحات

محتوای نرم‌افزار

۵۰۲ عنوان کتاب در حدود ۶۰۰ جلد از منابع مهم فارسی و عربی علوم قرآنی
استخراج شرح حال تفسیری ۳۱۶۷ تن از مفسران در قالب ۳۵ نمایه از ۲۷ منبع
ارائه بیش از ۳۰۰۰۰ چکیده درباره شرح حال مفسران
ارائه فرهنگ‌ نامه لغوی و قرآنی

دربــاره مشکات الانوار

این مطلب از چهار بخش تشکیل شده است. درباره‏ ى علوم قرآنى؛ درباره‏ ى کتابخانه؛ درباره ‏ى دانش طبقات مفسران و درباره ‏ى پژوهش طبقات.

* درباره ‏ى علوم قرآنى‏

* پیشگفتار

قرآن کتاب خدا، یگانه معجزه جاوید پیامبر خدا (ص) و تنها کتاب مقدس آسمانى است، که از گزند تحریف و انحراف در امان بوده، هست و خواهد بود. قرآن در صفحه ذهن و صحنه زندگى مسلمانان، بیش از هر کتاب دیگرى حضور داشته و دارد. بى گمان هیچ کتابى در حد قرآن، کشش و کوشش دانشمندان را به خود معطوف نداشته است. فراوانى نوشته ها، با گرایشهاى گوناگون، رویکردهاى متفاوت و دیدگاه‏هاى مختلف، در آستانه قرآن، نشانى است از این حضور شگرف. قرآن بهترین سند رسالت پیامبر خدا (ص) و مهمترین مدرک علوم اسلامى، بلکه مرکز و محور آن است. فهم درست قرآن متوقف بر تدبر و تفسیر قرآن است. تدبر و تفسیر نیز متوقف بر علوم قرآنى است. در نتیجه علوم قرآنى ابزار و پیش نیاز تفسیر و آگاهى درست از قرآن است.

* تعریف علوم قرآنى‏

علوم قرآنى در یک تعریف عبارتست از کلیه علوم دینى و اسلامى که از قرآن استخراج مى شود.
و درتعریف اصطلاحى آن عبارتست از مجموعه‏اى از مباحث که از حیث نزول، ترتیب، جمع، کتابت، قرائت، تفسیر، اعجاز، ناسخ و منسوخ، رفع شبهات و مانند آن به قرآن تعلق دارد.
بنابراین، علوم قرآنى به معناى اصطلاحى یعنى مجموعه‏اى از علوم که در هر یک از آنها قرآن اعتبارى خاص دارد و از وجهى معین مورد بحث قرار مى‏گیرد. مثلا قرآن از آن حیث که مجموعه‏اى از الفاظ است موضوع علم قرائت است. و از آن حیث که شرح و معنا مى‏شود موضوع علم تفسیر است، و مانند آن.

* موضوع علوم قرآنى‏

موضوع این علم قرآن کریم مى باشد از آن ابعادى که در تعریف این علم آمده است، بر خلاف “علوم قرآنى” به معناى اول که موضوع آن مجموعه‏اى از موضوع‏هاى علومى است که ذیل آن منظور شده است.

* فایده‏ى علوم قرآنى‏

فایده این علم برخوردارى از فرهنگ والا و عام قرآن و آگاهى یافتن به معارف آن به منظور کسب آمادگى در دفاع از کتاب خدا و هموار شدن تدبر در قرآن و تفسیر است. بدین جهت علوم قرآنى براى مفسران به منزله کلید فهم قرآن است.

* انواع علوم قرآنى‏

در انواع و تعداد مباحث علوم قرآنى سخن بسیار است. ابو شامه مقدسى (665ق) در المرشد الوجیز چهار نوع، ابن جوزى (597ق) در فنون الافنان ده نوع، زرکشى (794ق) در البرهان فى علوم القرآن چهل و هفت نوع و سیوطى (911ق) در الاتقان فى علوم القرآن هشتاد نوع و در التحبیر فى علم التفسیر صد و دو نوع از انواع علوم قرآنى را بیان کرده اند.

* جایگاه علوم قرآنى‏

علوم قرآنى از علوم آلى به حساب مى آید. این علم مى‏تواند رابطه انسان را با کتاب سعادت و رستگارى، یعنى قرآن استحکامى دوچندان بخشیده، زمینه مناسب را براى پژوهشى اصولى و کارآمد در معارف بیکران قرآن و تفسیر فراهم سازد. اگر بخواهیم جایگاه و اهمیت مباحث شیرین و پرجاذبه علوم قرآنى را در قالب تشبیه و تمثیل به تصویر کشیم، باید آن را به منزله اصول فقه براى فقه، منطق براى فلسفه و مانند آنها، مثال زنیم؛ یعنى پلى است که بدون عبور از آن، دست‏یابى به معارف قرآن، و تفسیر اگر غیرممکن نباشد، بسى مشکل و نا مطمئن خواهد بود. این مطلب، زمانى هویّت واقعى خویش را به تمامى جلوه‏گر مى‏سازد که مباحثى چون قواعد و روشها و گرایشهاى تفسیرى و اعجاز قرآن را در کنار دیگر مباحث آن، جزو اساسى‏ترین مسائل این علم بدانیم که در این صورت، دستیابى به معارف قرآن را جز از این رهگذر، مى‏توان ناممکن ارزیابى کرد.

* ارتباط علوم قرآنى با تفسیر

رابطه علوم قرآنى با علم تفسیر؛ عموم و خصوص مطلق است. یعنى تفسیر در بر دارنده کلیه مباحث علوم قرآنى و غیره است. از طرفى علوم قرآنى پیش نیاز و کلید علم تفسیر است. مفسر پیش از تفسیر قرآن باید مبانى فکرى خود را در مباحث علوم قرآنى از قبیل نسخ، محکم و متشابه، حجیت تفسیر روائى، دلالت الفاظ و مانند آن تبیین کند تا در تفسیر آیات و به مناسبت از آنها استفاده نماید.

* ضرورت علوم قرآن‏

پرداختن به علوم قرآنى از آن جهت است که این علم ابزار تفسیر و درک معارف قرآن است. فهم درست و تدبر عمیق در قرآن منوط به تفسیر است که پیش نیاز آن علوم قرآنى مى باشد

* تاریخچه علوم قرآنى‏

نگارش پیرامون قرآن پیشینه‏اى بس کهن دارد. این نگارش استمرار داشته و هرگز متوقف نگردیده است. بخش گسترده اى از آثار قرآنى به “علوم قرآنى” شهرت یافته است. پیشینه اینگونه آثار به سده نخست تاریخ اسلام میرسد.
با آغاز نخستین واحد نزول قرآن، تاریخ پیدایش علوم قرآنى رقم خورده است. مباحثى چون نخستین سوره یا آیه نازل شده، جزو اولین سر فصل هاى علوم قرآنى به شمار مى آید. در نتیجه علوم قرآنى از نخستین دانش هاى اسلامى به حساب مى آید.
پیدایش و آغاز آن همانا با اخبار و احادیثى است که از پیامبر خدا (ص) و امامان معصوم (ع) و یاران پیامبر در زمینه مباحث قرآنى بر جاى مانده است.
ولى علوم قرآنى، به صورت یک فن از اواخر قرن پنجم به دست على بن ابراهیم بن سعید حوفى (م‏430 ق) در البرهان فى علوم القرآن به وجود آمد و در قرن ششم و هفتم هجرى در دامان ابن جوزى (م 597 ق) در فنون الافنان و سخاوى (م 641 ق) در جمال القراء و کمال الاقراء و ابو شامه (م 665 ق) در المرشد الوجیز فى علوم تتعلق بکتاب الله العزیز پرورش یافت. در قرن هشتم به همت زرکشى (م‏794ق) در البرهان فى علوم القرآن و در قرن نهم با تلاش محیى الدین محمد بن سلیمان کافیجى (م‏879ق) در التیسیر فى قواعد علم التفسیر و کوشش جلال الدین بلقینى (م 824ق) در مواقع العلوم من مواقع النجوم به کمال خویش رسید. آن‏گاه در پایان قرن نهم و آغاز قرن دهم، جلال الدین سیوطى (م‏911ق) تک سوار این میدان، پرچم آن را در آثار قرآن پژوهى که از خود به یادگار نهاده به جنبش و اهتزاز درآورد.

* دانشمندان و منابع مهم علوم قرآنى‏

علوم قرآنى نیز همچون سایر علوم داراى متون و منابع بسیار و دانشمندان بنام بى شمارى مى باشد. ذکر آنها و یا مرورى بر آنها در اینجا ملال آور خواهد بود. به ناچار به برخى از دانشمندان و آثار مهم علوم قرآنى آنان اشاره مى شود.
متشابهات القرآن؛ ابو الحسن على بن حمزه کسائى (189 ق)، الناسخ و المنسوخ فى القرآن و فضائل القرآن؛ ابو عبید قاسم بن سلام هروى (224 ه ق)، کتاب المصاحف؛ ابو بکر بن ابى داود سجستانى (238 ه ق)، فضائل القرآن؛ ابو عبد الله محمد بن ضریس (294 ه ق) کتاب الناسخ و المنسوخ فى القرآن؛ محمد صفار (238 ه ق) الحجه فى القراءات؛ ابن خالویه (370 ه ق) الحجه للقراء السبعه؛ ابو الحسن فارسى (377 ق) اعجاز القرآن و الانتصار للقرآن، ابو بکر محمد بن طیب باقلانى (403 ق)، تلخیص البیان فى مجازات القرآن؛ سید رضى (406 ق)، تنزیه القرآن عن المطاعن و متشابه القرآن؛ عبد الجبار همدانى (415 ق)، الایات الناسخه و المنسوخه و الموضح عن جهه اعجاز القرآن؛ سید مرتضى (436 ق)، التحدید فى الاتقان و التجوید؛ الفرق بین الضاد و الظاء فى کتاب الله؛ المحکم فى نقط المصاحف؛ المقنع فى رسم مصاحف الامصار؛ المتکفى فى الوقف و الابتداء؛ جامع البیان فى القراءات السبع و التیسیر فى القراءات السبع؛ ابو عمرو عثمان بن سعید دانى (444 ق)، نواسخ القرآن و فنون الافنان فى عجائب علوم القرآن، ابو الفرج جوزى (597 ق)، جمال القراء و کمال الاقراء؛ على بن محمد سخاوى (643 ق)، المرشد الوجیز الى علوم تتعلق بالکتاب العزیز؛ ابو شامه مقدسى (665 ق)، البرهان فى علوم القرآن، محمد بن عبد الله زرکشى (794 ق) التمهید فى علم التجوید؛ النشر فى القراءات العشر و شرح طیبه النشر فى القراءات؛ ابو الخیر محمد بن محمد جزرى (833 ق) فضائل القرآن؛ ابن حجر عسقلانى (852 ق)، التیسیر فى قواعد علم التفسیر؛ محیى الدین محمد کافیجى (879 ق)، مواقع العلوم من مواقع النجوم؛ جلال الدین بلقینى (م 824ق)، طبقات المفسرین؛ اعجاز القرآن؛ الاتقان فى علوم القرآن؛ التحبیر فى علم التفسیر؛ ترتیب سور القرآن؛ و معترک الاقران فى اعجاز القرآن؛ جلال الدین سیوطى (911 ق)، علوم القرآن؛ سید محمد باقر حکیم، البیان فى تفسیر القرآن؛ سید ابو القاسم خویى، مدخل التفسیر؛ محمد فاضل لنکرانى، تاریخ و علوم قرآنى، بحوث فى تاریخ القرآن و علومه؛ سید ابوالفضل میر محمدى، تاریخ قرآن؛ محمود رامیار، پژوهشى در تاریخ قرآن؛ سید محمد باقر حجتى، مناهل العرفان فى علوم القرآن؛ محمد عبد العظیم زرقانى، مباحث فى علوم القرآن؛ صبحى صالح، التمهید فى علوم القرآن؛ التفسیر و المفسرون و ترجمه آن؛ صیانه القرآن عن التحریف و ترجمه آن، شبهات و رودود؛ علوم قرآنى و تاریخ القرآن؛ محمد هادى معرفت.

* جایگاه علوم قرآنى نزد شیعه‏

ناگفته نماند، منابعى که در علوم قرآن بصورت جامع چاپ شده است بیشتر متعلق به علماى اهل سنّت مى‏باشد، در نتیجه این سوال مطرح است که چرا شیعه از این امر خطیر عقب مانده و آثارى در این زمینه پر ارزش از خود باقى نگذارده. در این باره خوشبختانه با مراجعه به فهارس مانند: فهرست ابن ندیم، فهرست شیخ طوسى، رجال نجّاشى، معالم ابن شهرآشوب، جلد اوّل اعیان الشیعه سید محسن جبل عاملى، کلیه مجلدات، الذریعه الى تصانیف الشیعه، شیخ آغا بزرگ تهرانى، تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام سید حسن صدر معلوم مى شود اولا نه تنها شیعه در تدوین علوم قرآن عقب نمانده بلکه تقدم نیز داشته است ولى چون مذهب تشیّع جزء مذاهب رسمى نبوده کتب آنها غالبا متروک مانده و بتدریج بدست فراموشى سپرده شده است و سر آنجام جز نامى در کتب فهرست از آنها باقى نمانده. ثانیا شیعه از طریق اجتهاد به گسترش ابواب فقه پرداخته است و در این زمینه کتب فقه و اصول بى شمار تألیف کرده، و بجاى آنکه کتبى مستقلّ درباره علوم قرآن تدوین نماید مباحث علوم قرآن را در ضمن مطالب اصول و یا کتب حدیث به تفصیل بیان کرده است. به عنوان مثال: 1. “کتاب فضل القرآن” اصول کافى کلینى 2. کتاب فضل القرآن “من لا یحضره الفقیه” صدوق 3. کتاب القرآن وسائل الشیعه حرّ عاملى 4. کتاب القرآن مستدرک وسائل الشیعه نورى 6. میرزاى قمى بحث محکم و متشابه، حجیّت قراءات، تواتر قرائات ادله عدم تحریف قرآن را با ذکر اقوال مختلف در مبحث “الکتاب” قوانین الاصول و بحث ناسخ و منسوخ را در جلد دوّم همان کتاب آورده است 7. مرحوم شیخ انصارى در رسائل از تواتر و عدم تواتر قرائات و حجیّت آن بحث نموده است 8. حسن آشتیانى در کتاب بحر الفوائد فى شرح الفرائد (حاشیه بر رسائل) صفحه 94 به بعد اقوال اصولیون را درباره تواتر و عدم تواتر و حجیّت قرائات و امثال آن نقل کرده و به استدلال پرداخته است 9. علامه مجلسى بخش مفصّلى را در بحار الانوار به بحث قرآن، اختصاص داده است که در چاپهاى جدید مجلد 92 و 93 مخصوص قرآن و مباحث متعلقه به علوم قرآن میباشد 10. سید نعمت اللّه جزایرى در بحث “حقیقه معنى الصّلوه” و “ما یتعلّق بالقرائه” در کتاب انوار النعمانیه از قرائات قرآن و عدم تواتر قرائات به تفصیل بحث کرده است 11. مرحوم فیض کاشانى در مجلد پنجم وافى باب “اختلاف القراءات” احادیث مربوطه را با اظهار نظر خود نقل نموده است.
و نیز بیشتر مفسّران شیعه علوم قرآنى را در آغاز، میانه و انجام تفسیر خود آورده اند، براى نمونه چند تفسیر را نام مى‏بریم:
تفسیر قمى على بن ابراهیم قمى، البرهان فى تفسیر القرآن سید هاشم بحرانى، تفسیر تبیان شیخ طوسى، تفسیر مجمع البیان ابو على فضل بن حسن طبرسى، تفسیر آلاء الرحمن محمد جواد بلاغى، الصافى ملا محسن فیض کاشانى، البیان فى تفسیر القرآن سید ابو القاسم خوئى، المیزان علامه طباطبایى، نمونه، مکارم شیرازى و مانند آن.
از طرفى برخى از نویسندگان معاصر به گردآورى فهرستى کامل از مفسران و قرآن پژوهان شیعى و آثار آنان اهتمام ورزیده و آثار در خور توجهى به یادگار نهاده اند به عنوان نمونه طبقات مفسران شیعى تالیف دکتر عقیقى بخشایشى که فهرست بیش از دو هزار قرآن پژوه شیعى را به همراه نام آثار آنان ارائه داده است. این مطلب با دقت در سیر تطور علوم قرآنى که گذشت به خوبى روشن مى شود و نقش برجسته دانشمندان قرآنى شیعى در تالیف و تدوین آثار علوم قرآنى در همه ادوار از قرن اول تا پانزدهم مشهود است.

* درباره‏ ى کتابخانه‏

مشکاه الانوار یا کتابخانه جامع علوم قرآنى نام نسخه اول از سرى برنامه هاى نرم افزارى علوم قرآنى مرکز نور مى باشد که اینک به قرآن پژوهان عرضه مى شود. نسخه دوم آن به نام دانشنامه علوم قرآنى مراحل پایانى را سپرى مى کند، که در آینده انشاء الله عرضه خواهد شد.

* ضرورت کتابخانه‏

پیش از پرداختن به تبیین ضرورت تولید نرم افزار به ناچار یاد آورى یک نکته ضرورى است. و آن اینکه قرآن دو نزول دارد. نزول دفعى (ترتیب تلاوت) نزول تدریجى (ترتیب نزول). مراد از نزول دفعى، انزال قرآن به صورت یکباره است که حاصل آن قرآن کنونى از سوره فاتحه تا ناس است و منظور از نزول تدریجى، نزول قرآن به تدریج و در مدت بیست و سه سال رسالت بوده که حاصل آن؛ قرآن به ترتیب نزول از سوره علق تا نصر است. یکى از آرزوهاى دیرین قرآن پژوهان همانا دستیابى به قرآن با ترتیب نزول تاریخى است. ارائه منابع علوم قرآنى به صورت الکترونیکى مقدارى به این مهم کمک خواهد کرد.
از آنجا که علوم قرآنى ابزار و مقدمه تفسیر بوده؛ نرم افزار علوم قرآنى نیز مقدمه نرم افزار تفسیرى به شمار مى آید. مرکز در زمینه تفسیر تا کنون چندین نرم افزار تولید نموده است. اما متاسفانه در زمینه علوم قرآنى تولیدى نداشته است. تاسیس دانشگاه، دانشکده‏ها، و رشته‏هاى علوم قرآنى در شهر مقدس قم و دیگر نقاط ایران و لزوم داشتن منابع بسیار با دستیابى آسان و امکانات پژوهشى لازم، جهت پژوهشهاى علوم قرآنى و پاسخگوئى به شبهات گوناگون در مورد قرآن، نیاز فراوانى را در این زمینه بوجود آورده است. با توجه به عدم وجود چنین نرم افزارى در ایران تولید آن بسیار ضرورى مى نماید.

* پیشینه‏ى کتابخانه‏

پیشینه برنامه از دو دیدگاه مکتوب و الکترونیک قابل بررسى است. پیشنه مکتوب آثار و منابع دانشنامه اى علوم قرآنى به البرهان فى علوم القرآن على بن ابراهیم بن سعید حوفى (م‏430 ق) بر مى گردد. این اثر اگر چه در سترس نمى باشد ولى از گزارشى که زرقانى در مناهل العرفان از آن ارائه داده چنین بر مى آید که جزو نخستین دانشنامه علوم قرآنى به شمار مى آید. از آثار بر جاى مانده پیشینیان نیز مى توان از البرهان فى علوم القرآن زرکشى و الاتقان فى علوم القرآن و التحبییر فى علم التفسیر سیوطى نام برد. در میان متاخران نیز گرایش به سوى دانشنامه نگارى علوم قرآنى به چشم مى خورد. از مجموعه آثار قرآن پژوهى آیت الله محمد هادى معرفت به نام التمهید فى علوم القرآن؛ 6 جلد، التفسیر و المفسرون؛ 2 جلد، صیانه القرآن عن التحریف، شبهات و ردود، تاریخ القرآن و علوم قرآنى، الموسوعه القرآنیه ابراهیم ابیارى در یازده جلد و الموسوعه القرآنیه المتخصصه محمود حمدى زقزوق به این عنوان مى توان یاد کرد.
با توجه به محدویت امکانات و ابزار و توانایى بشرى گرد آورى دانشنامه جامع و کامل مکتوب امکان ندارد. به همین دلیل ضرورت تولید نرم افزار مشکات شکل گرفته است.
در عرصه نرم افزار هم باید یاد آور شد که برخى از آثار علوم قرآنى به صورت محدود و غیر متمرکز در پاره اى از نرم افزار ها مانند الشامله و مانند آن آمده است. با توجه به اندک بودن منابع و تخصصى نبودن اینگونه نرم افزار ها پیشینه خوبى از نرم افزار علوم قرآنى به نظر نمى رسد.

* هدف کتابخانه‏

مهمترین هدف از تولید این نرم افزار تبدیل گنجینه ارزشمند علوم قرآنى به نرم افزار و استفاده از امکانات رایانه اى در این زمینه مى باشد. براى نخستین بار است که بخش گسترده اى از منابع علوم قرآنى در نرم افزار جامعى عرضه مى گردد. استفاده دانشجویان، قرآن پژوهان و اساتید علوم قرآنى از متون علوم قرآنى به همراه امکانات فنى از دیگر اهداف این برنامه به حساب مى آید. این مقدار آثار پیرامون علوم قرآنى آنهم با امکانات و قابلیت هاى جستجوى رایانه اى به تمام خواسته هاى کاربران پاسخ مثبت داده و آنان را از تهیه ى، منابع قرآنى بطور کامل بى نیاز مى نماید.

* تعریف کتابخانه‏

کتابخانه جامع علوم قرآنى یا مشکاه الانوار نرم افزارى است که در بر دارنده کلیه منابع علوم قرآنى مى باشد. در این برنامه از همه آثار علوم قرآنى استفاده شده است. هر یک از آثار که داراى ترجمه و شرح بوده، از ترجمه و شرح استفاده شده و به متن اصلى اتصال یافته اند. از تفاسیر هر چند که داراى مباحث علوم قرآنى بوده‏اند استفاده نشده است.
آثار علوم قرآنى از جهتى دو دسته اند. مفهومى و مصداقى. آثار مفهومى یعنى منابعى که به مباحث و مفاهیم علوم قرآنى مى پردازد. این برنامه به اینگونه منابع پرداخته است. آثار مصداقى یعنى منابعى که به بیان مصادیق مفاهیم مى پردازد. سعى شده از این گونه منابع بسیار اندک استفاده شود.

* تعیین دامنه‏

نخستین گام مؤثر در هر پژوهشى گرد آورى همه ى منابع موجود است و بنیاد پژوهش امکان دسترسى به مآخذ آن مى باشد. پژوهشگر با استفاده از کتاب مى تواند افقهاى نوین را در عرصه پژوهش فتح نماید. اهمیت گرد آورى منابع در علوم نقلى دو چندان مى شود زیرا بر قرآن پژوهان پوشیده نیست که بررسى آراء اندیشمندان و نظرات دانشمندان از لابلاى منابع متعدد به شیوه ى موضوعى در برخى از موارد محال و در پاره اى از مواقع دشوار است. با گرد آورى منابع در هر دانشى بویژه علوم نقلى دستیابى به آراء و نظرات دانشمندان از گذشته تا حال امکان پذیر مى باشد.
چون در جمع آورى منابع هیچ محدودیتى وجود نداشته است، تعداد کتب کتابخانه نسبت به کتابخانه ى نرم افزارهاى مشابه، بسیار چشمگیر است.
سعى شده کتابخانه مشکاه الانوار از نظر موضوعات و مباحث علوم قرآنى، جامع و کامل باشد.
آمار کلى کتابخانه این برنامه به شرح زیر است:
1. عنوان : 502
2. جلد : 596

* زمانى‏

دامنه زمانى این کتابخانه به لحاظ قدمت به آغاز قرن اول هجرى میرسد. مسائل ابن ازرق که توسط عبد الله بن عباس (م‏68ق) پاسخ داده شده و در موضوع غریب القرآن نگارش یافته، اولین و کهن ترین اثر این برنامه به حساب مى آید.
در قرن دوم از کتاب الناسخ و المنسوخ فى کتاب الله؛ تالیف قتاده بن دعامه سدوسى (م‏117ق)، سلک البیان فى کشف مشکلات القرآن؛ تالیف زهرى (م‏124ق)، مشتبهات القرآن؛ تالیف ابوالحسن على بن حمزه کسائى (م‏189ق) استفاده شده است.
قرن سوم آثارى چون الناسخ و المنسوخ فى القرآن العزیز و ما فیه من الفرائض و السنن؛ و فضائل القرآن؛ ابو عبید قاسم بن سلام هروى (م‏224ق)، کتاب المصاحف، ابو بکر بن ابى داود سجستانى (م‏238ق) و فضائل القرآن و ما انزل من القرآن بمکه و ما انزل بالمدینه؛ ابو عبد الله محمد بن ایوب بن ضریس بجلى (م‏294ق) را در بر دارد.
آثار علوم قرآنى در قرن چهارم عبارتند از : الناسخ و المنسوخ فى القرآن الکریم، ابو جعفر محمد بن احمد بن اسماعیل الصفار نحاس (م‏338ق)، معانى القراءات؛ ابو منصور محمد بن احمد ازهرى (م‏370ق)، الحجه فى القراءات السبع؛ ابن خالویه (م‏370ق)، الحجه للقراء السبعه؛ ابو الحسن بن عبد الغفار فارسى (م‏377ق)، رسم القرآن؛ ابو بکر بن احمد بن حسین بن مهران نیشابورى (م‏381ق) و المحتسب فى تبیین وجوه شواذ القراءات و الایضاح عنها؛ ابو الفتح عثمان بن جنى (م 392ق).
در قرن پنجم این آثار به چشم مى خورد : اعجاز القرآن؛ و الانتصار للقرآن؛ ابو بکر محمد بن الطیب باقلانى (م‏403ق)، تلخیص البیان فى مجازات القرآن؛ سید رضى (م‏406ق)، تنزیه القرآن عن المطاعن؛ و متشابه القرآن؛ عبد الجبار بن احمد همدانى (م‏415ق)، الموضح عن جهه اعجاز القرآن؛ سید مرتضى على بن حسین موسوى (م‏436ق)، التیسیر فى القراءات السبع؛ المحکم فى نقط المصاحف؛ التحدید فى الاتقان و التجوید؛ المکتفى فى الوقف و الابتداء؛ جامع البیان فى القراءات السبع؛ و المقنع فى رسم مصاحف الامصار مع کتاب النقط؛ ابو عمرو عثمان بن سعید دانى (م‏444ق) و مختصر التبیین لهجآء التنزیل؛ ابو داود سلیمان بن نجاح (م‏496ق).
در قرن ششم آثار زیر آمده است : البرهان فى متشابه القرآن؛ محمود بن حمزه کرمانى (م‏505ق)، قانون التاویل؛ ابو بکر محمد بن عبد الله بن العربى معافرى اشبیلى (م‏543ق)؛ حرز الامانى و وجه التهانى فى القراءات السبع؛ قاسم بن فیره بن خلف بن احمد شاطبى اندلسى (م‏590ق)، نواسخ القرآن؛ و فنون الافنان فى عجائب علوم القرآن؛ ابو الفرج عبد الرحمن بن جوزى (م‏597ق).
آثار قرآن پژوهى قرن هفتم بدین شرح است : جمال القراء و کمال الاقراء؛ على بن محمد بن عبد الصمد سخاوى (م‏643ق)، المجید فى اعجاز القرآن المجید؛ کمال الدین عبد الواحد بن عبد الکریم زملکانى (م‏651ق)، المرشد الوجیز الى علوم تتعلق بالکتاب العزیز؛ ابو شامه مقدسى (م‏665ق)، ابراز المعانى من حرز الامانى فى القراءات السبع؛ عبد الرحمن بن اسماعیل بن ابراهیم (م‏665ق)، التبیان فى آداب حمله القرآن؛ محیى الدین یحیى بن شرف النووى (م‏676ق).
قرن هشتم با هیجده اثر همراه است که مهمترین آنها : البرهان فى علوم القرآن؛ بدر الدین محمد بن عبد الله زرکشى (م‏794ق)، الفوائد المشوق الى علوم القرآن و علم البیان و البدائع فى علوم القرآن؛ ابن قیم جوزیه (م‏751ق) مى باشد.
از قرن نهم دوازده کتاب آمده است که مشهورترین آنها بدین شرح است : سراج القارئ المبتدى و تذکار المقرئ المنتهى؛ النشر فى القراءات العشر؛ و التمهید فى علم التجوید؛ ابن جزرى (م‏833ق) و التیسیر فى قواعد علم التفسیر؛ محیى الدین محمد بن سلیمان کافیجى (م‏879ق)
قرن دهم با آثار قرآن پژوهان نامدارى چون سیوطى به اوج شکوفایى خود رسیده است. از جمله آثار وى مى توان از الاتقان فى علوم القرآن؛ التحبیر فى علم التفسیر؛ طبقات المفسرین و معترک الاقران فى اعجاز القرآن یاد کرد.
قرن یازدهم با دو اثر به نام طبقات المفسرین؛ احمد بن محمد ادنه وى و ارجوزه فى معرفه الوقوف؛ محمد بن عبد الحمید ( حکیم زاده ).
قرن دوازدهم با چهار اثر به نام تواتر القرآن؛ محمد بن حسن حر عاملى، اتحاف فضلاء البشر فى القراءات الاربعه عشر؛ احمد بن محمد بن عبد الغنى دمیاطى و غیث النفع فى القراءات السبع؛ على بن محمد نورى سفاقسى و الفوز الکبیر فى اصول التفسیر؛ ولى الله احمد بن عبد الرحیم دهلوى.
قرن سیزدهم با دو اثر به نام سلک البیان فى کشف مشکلات القرآن؛ محمد جعفر استرآبادى و قصص القرآن؛ صدر الدین بلاغى.
قرن چهاردهم و پانزدهم با بیشترین اثر که به بیش از چهار صد عنوان میرسد برجسته ترین بخش کتابخانه را تشکیل مى دهد. برخى از مهمترین آثار این زمان عبارتند از : نزاهت قرآن از تحریف؛ عبد الله جوادى آملى، البیان فى تفسیر القرآن؛ سید ابو القاسم خویى، قرآن در اسلام؛ سید محمد حسین طباطبایى، مجموعه آثار قرآن پژوهى محمد هادى معرفت، مدخل للتفسیر؛ محمد فاضل لنکرانى؛ قرآن شناسى؛ محمد تقى مصباح یزدى، عدم تحریف قرآن؛ سید حسن طاهرى خرم آبادى، سیر نگارشهاى علوم قرآنى؛ محمد على مهدوى راد، مباحث فى علوم القرآن؛ صبحى صالح، مناهل العرفان فى علوم القرآن؛ محمد عبد العظیم زرقانى، تاریخ قرآن؛ رامیار، پژوهشى در تاریخ قرآن کریم؛ سید محمد باقر حجتى، القول الفاصل فى الرد على مدعى التحریف؛ سید شهاب الدین مرعشى نجفى، مجموعه آثار قرآنى سید على کمالى دزفولى، در آمدى بر تاریخ گذارى قرآن و پژوهشى در مصحف امام على؛ جعفر نکونام، روشهاى تأویل قرآن؛ قواعد وقف و ابتدا در قرائت قرآن و مبانى و روش هاى تفسیرى؛ محمد کاظم شاکر، المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ کاوشى در تاریخ جمع قرآن؛ فقه پژوهى قرآنى در آمدى بر مبانى نظرى آیات الاحکام؛ سید محمد على ایازى، پژوهشى در اعجاز علمى قرآن؛ در آمدى بر تفسیر علمى قرآن؛ درسنامه روشها و گرایش هاى تفسیرى قرآن؛ محمد على رضائى اصفهانى، مجموعه آثار قرآنى محمد حسین على صغیر و غانم قدورى حمد.

* اعتقادى‏

کتابخانه مشکاه الانوار از نظر اعتقادى هیچگونه محدودیتى نداشته و تلاش شده کلیه آثار علوم قرآنى با گرایشهاى مذهبى گوناگون آورده شود. هدف اصلى در این برنامه گرد آورى منابع علوم قرآنى بوده است. از این رو در این برنامه منابع قرآن پژوهى شیعى و سنى به طور یکسان آمده است. این بدان خاطر است که علوم قرآنى مقدمه و ابزار تفسیر است و گرایشهاى مذهبى نقش چندانى در کمیت و کیفیت آن ندارد. تنها مباحثى که در علوم قرآنى رنگ مذهبى یافته مسئله تحریف نزد شیعه و نسخ تلاوت نزد اهل سنت است. البته بزرگان شیعى و سنى تهمت تحریف پذیرى و نسخ تلاوت را رد نموده و آن را از ادعاهاى واهى تعداد اندکى از عالمان بى تخصص دانسته اند.

* زبانى‏

خوشبختانه با تلاش پى گیر پژوهشگران گروه قرآن و حضور فعال در نمایشگاه بین المللى کتاب تهران و قرآن و سفر به بیروت؛ مهمترین آثار فارسى و عربى قرآن پژوهى که به قلم نویسندگان عرب و ایرانى به رشته تحریر درآمده است، جمع آورى شده است. سعى شده ترجمه فارسى متون عربى نیز در برنامه گنجانیده شود و به صورت لینک با متن ارائه شود.
502 عنوان که 327 عنوان آن به زبان عربى و 175 عنوان دیگر آن به زبان فارسى است از ویزگیهاى برنامه به شمار مى آید.

* محتوایى‏

مشکات از جهت محتوایى در سطح بسیار بالایى است. زیرا در زمینه کلیه مباحث علوم قرآنى حداقل چندین اثر ارائه مى کند. آمار زیر گویاى این مدعاست. لازم به یاد آورى است که آمار زیر اختصاص به منابع مستقل علوم قرآنى دارد. به عنوان مثال اگر براى اسباب نزول یا نسخ پنج و یازده اثر معرفى شده؛ منظور آثار مستقلى است که پیرامون اسباب نزول و نسخ نگارش یافته است. و گرنه در منابع عمومى علوم قرآنى همه مباحث از جمله اسباب نزول و نسخ و مانند آن مطرح شده و اینگونه آثار محاسبه نشده است.
1. اجزاى قرآن؛ سه اثر
2. اسباب النزول؛ پنج اثر
3. اصطلاحنامه؛ سه اثر
4. اعجاز ادبى؛ بیست و نه اثر
5. اعجاز عددى؛ سى و نه اثر
6. اعجاز علمى؛ سى و یک اثر
7. اعجاز هنرى؛ هفت اثر
8. اعجاز؛ بیست اثر
9. پاسخ به شبهات قرآنى؛ هیجده اثر
10. تاریخ تفسیر؛ شش اثر
11. تاریخ قرآن، چهارده اثر
12. تاویل؛ شش اثر
13. تجوید؛ چهل و سه اثر
14. تحریف ناپذیرى قرآن، نوزده اثر
15. تدوین قرآن؛ هفده اثر
16. ترتیب نزول قرآن؛ چهار اثر
17. ترجمه پژوهى؛ شش اثر
18. تفسیر پژوهى؛ پنج اثر
19. تناسب آیات و سور؛ دو اثر
20. دانشنامه علوم قرآنى؛ نه اثر
21. درسنامه علوم قرآنى؛ پنج اثر
22. رسم الخط قرآن؛ پانزده اثر
23. روش تفسیر روایى؛ سه اثر
24. روش تفسیر عرفانى؛ چهار اثر
25. روش تفسیر کلامى؛ فلسفى؛ عقلى؛ سه اثر
26. روشها و گرایشهاى تفسیرى؛ سى و هشت اثر
27. طبقات مفسران و قاریان؛ نه اثر
28. جامع علوم قرآنى؛ هفتاد و هفت اثر
29. فضایل قرآن؛ هفت اثر
30. قرائت؛ پنجاه و هشت اثر
31. قرآن پژوهى؛ بیست اثر
32. قصص قرآنى؛ شش اثر
33. متشابه لفظى؛ شش اثر
34. محکم و متشابه؛ سه اثر
35. مفسر پژوهى؛ چهارده اثر
36. نزول؛ چهار اثر
37. نسخ؛ یازده اثر
38. وحى؛ دوازده اثر

تذکر: شمار اندکى از منابع برنامه، اجازه نشر رایانه اى ندارد که هنگام استفاده کاربر از آنها پیام «این کتاب آماده نیست» نمایش داده میشود.

درباره ‏ى دانش طبقات مفسران‏

* طبقات مفسران‏

گروه قرآن در عرصه قرآن پژوهى دو نرم افزار را هم زمان در دستور کار داشت؛ مشکاه الانوار که کامل ترین و جامع ترین کتابخانه علوم قرآنى موجود بوده و اینک شاهد تولید آن هستیم و در بخش نخست این راهنماى پژوهشى، معرفى گردید. دیگرى دانشنامه جامع علوم قرآنى مى باشد که نسخه بعدى مشکات به شمار مى آید. این دانشنامه از دو قسمت کاملا مجزا به نام طبقات مفسران و اصطلاح نامه علوم قرآنى تشکیل مى شود. طبقات مفسران به لحاظ شیوه پژوهشى متفاوت با اصطلاح نامه مى باشد و پژوهش آن به پایان رسیده؛ به عنوان یک کارتابل پژوهشى در مشکات عرضه خواهد شد.
اکنون لازم است قدرى پیرامون علم طبقات، منابع و شیوه پژوهش آن با کاربران محترم سخن گفته شود.

* علم طبقات‏

از دیر زمان میان نویسندگان رسم بر این بوده که دانشمندان هر علمى را بر اساس قدمت زمانى یا حروف الفبایى دسته بندى نموده و در یک مجموعه به عنوان طبقات تدوین مى کردند.
طبقه در لغت به گروهى اطلاق میشود که در یک ویژگى مشترک باشند. و در اصطلاح عبارتست از گروهى که معاصر و هم زمان باشند و از نظر سن و سال و فراگیرى دانش از اساتید و مشایخ، مشابه و مشترک باشند. طبقات مفسران از فروع علم تاریخ است که پیرامون آن کتابهاى بزرگى تصنیف شده است.
با توجه به تعریف بالا تفاوت میان علم طبقات و علم تاریخ روشن مى گردد. زیرا میان این دو دانش از دو جهت فرق است؛
یکم: این دو علم در معرفى دانشمندان و راویان علوم مشترکند ولى علم تاریخ به وقایع و حوادث نگارى اختصاص دارد و علم طبقات به افراد بر اساس ترتیب تاریخ وفات مى‏پردازد چه در حادثه‏اى بوده باشند و چه نبوده باشند. در نتیجه رابطه‏ى بین این دو علم عموم و خصوص من وجه است.
دوم: در علم تاریخ اصالت از آن موالید و وفیات است و شرح احوال حالت جانبى دارد در حالیکه در علم طبقات بر عکس است و اصالت با شرح احوال و ویژگیهاى علمى است و بیان موالید و وفیات دانشمندان به طور جانبى نگاشته مى شود.
کتابهاى طبقات در موضوعات گوناگون علمى بسیار متنوع است مانند: طبقات مفسران، طبقات محدثان، طبقات فقهاء، طبقات شعراء، طبقات قراء، طبقات نحاه و طبقات عرفاء.

* تاریخچه‏ى طبقات مفسران‏

درباره تاریخ تفسیر در میان پیشینیان، کتاب مستقلى نوشته نشده است و مباحث آن به طور پراکنده در میان کتابها وجود دارد، در “فهرست ها” و “رجال نویسى ها” اشاره اى اجمالى به مفسران و تفاسیر آنها شده است که مى‏توان از فهرست و رجال شیخ طوسى (متوفاى 460ق)، رجال نجاشى (متوفاى 450ق)، فهرست ابن ندیم (متولد 390ق) و کشف الظنون حاجى خلیفه (قرن یازده) نام برد. برخى مفسران از قرن پنجم به بعد، در مقدمه تفسیرهاى خود به سیر تطور تفاسیر و بررسى آنها اشاراتى داشته‏اند؛ از جمله مى‏توان به تفسیر تبیان شیخ طوسى (متوفاى 460ق) اشاره کرد که در مقدمه تفسیر خود، حدود هفت روش موجود در تفاسیر را نام مى‏برد و از هر کدام به یکى از مفسران مهم آن نیز اشاره مى‏کند.
با گذشت زمان، مفسران براى تنظیم و فهرست کردن نام تفاسیر و مفسران و بررسى عصر به عصر آنها، کتابهاى مستقلى در این زمینه نوشته‏اند که بیشتر با عنوان “طبقات مفسران” نام برده مى‏شود.
در قرن دهم، جلال الدین سیوطى (متوفاى 911ق)، طبقات مفسران را به طور مستقل تألیف کرد. پس از وى، داوودى (متوفاى 945ق) و شیخ ابو سعید صنع اللّه کوزه کنانى (متوفاى 980ق) به این مهم اقدام کردند. و پس از ایشان طبقات مفسران ادنه وى در قرن یازدهم را مى‏توان نام برد.
در میان شیعه نیز طبقات مفسران شیعه، تألیف عقیقى بخشایشى و تفسیر المأثور و تطویره عند الشیعه الامامیه، تألیف احسان امین و سیر تطور تفاسیر شیعه، از سید محمد على ایازى در قرن حاضر قابل ذکرند.
دانشمندان علوم قرآن نیز بخشى از کتابهایشان را به تفسیر و مفسران اختصاص داده‏اند؛ سیوطى(متوفاى 911ق) در الاتقان، در نوع هشتادم از انواع مباحث علوم قرآنى، درباره طبقات مفسران بحث مى‏کند و تفاسیر صحابه و مفسران پس از آنها را به اختصار معرفى مى‏کند، زرقانى در مناهل العرفان فى علوم القرآن، مبحث دوازدهم، به بحث درباره تفسیر و مفسران مى‏پردازد، علامه سید حسن صدر در کتاب تأسیس الشیعه، و علامه طباطبایى قدس سره در کتاب قرآن در اسلام، به طبقات مفسران اشاره کرده‏اند.
در قرون اخیر کتابهاى زیر در این خصوص به رشته تحریر درآمده‏اند: التفسیر و المفسرون، محمد حسین ذهبى؛ دراسات فى التفسیر و رجاله، ابو یقظان عطیه الجبورى؛ التفسیر و المفسرون فى ثوبه القشیب، محمد هادى معرفت و معجم مصنفات القرآن الکریم، على شواخ.
یادآور مى‏شود که کتابهاى معاجم مانند: الذریعه الى تصانیف الشیعه، حاج آقا بزرگ تهرانى؛ اعیان الشیعه، علامه سید محسن امین، معجم رجال الحدیث، سید ابو القاسم خویى؛ فهرست، ابن ندیم و کشف الظنون، حاجى خلیفه، از منابع عمومى است که در ضمن آن به مفسران و تفاسیر اشاره شده است.

* منابع طبقات مفسران‏

گر چه بعضى از نویسندگان، طبقات مفسران شیعه و سنى را جداگانه ذکر کرده‏اند ولى این دوگانگى بر اثر دید متأخران است، و الا هر چه بیشتر به عقب برگردیم این جدایى کمتر مى‏شود و وجوه مشترک بسیار در همه تفاسیر دیده مى‏شود.
برخى از منابع مهم و موجود در زمینه طبقات مفسران به شرح زیر است:
1. طبقات مفسران شیعه؛ عبد الرحیم عقیقى بخشایشى. این اثر ارزشمند توسط محقق اندیشمند حجه الاسلام و المسلمین دکتر عبد الرحیم عقیقى بخشایشى تالیف و تدوین گردیده است. کتاب حاضر از مفسران قرن اول آغاز کرده و تا قرن پانزدهم ادامه داده و شرح حال 2000 تن از مفسران شیعه را مطرح کرده است. به صورت جامع و به ترتیب قرن به معرفى مفسران؛ مترجمان و قرآن پژوهان شیعه و تفاسیر و آثار آنان پرداخته است. این اثر در واقع نشانگر تلاش و توجه عالمان شیعى در طول قرون و اعصار به معارف قرآنى است.
2. طبقات المفسرین؛ جلال الدین عبد الرحمن بن ابو بکر سیوطى (849/911ق). در این کتاب نام و آثار بیش از 136 مفسر بزرگ با توجه به تفاسیر مهم و رویکردهاى آنان در تفسیر به نگارش در آمده است. با این حال به نظر مى رسد که آن گونه که باید و شاید به این موضوع نپرداخته و مفسران شیعه را فرو گذاشته است.
3. طبقات المفسرین؛ حافظ شمس الدین محمد بن على داوودى (م 945ق). یکى از بهترین کتابهایى است که در این زمینه به نگارش در آمده است. شرح حال 704 مفسر بزرگ در این کتاب آمده است. متن کامل طبقات سیوطى در آن تکرار شده است.
4. طبقات المفسرین؛ احمد بن محمد ادنه وى از دانشمندان قرن یازدهم هجرى. این کتاب از دو جهت بر طبقات داوودى برترى دارد، یکى از جهت اینکه تراجم و شرح احوال بسیارى از مفسران را که از قلم سیوطى و داودى افتاده، آورده و دیگر اینکه تمامى مفسران پس از داوودى گرد آوردى شده است. شرح حال بیش از 630 تن از مفسران در این کتاب آمده است.
متاسفانه در میان طبقات نویسان اهل سنت خبرى از طبقات دانشمندان شیعه یا طبقات مفسران شیعه نیست. از این رو مرورى به طبقات دانشمندان شیعى ضرورى مى باشد.

* طبقات مفسران شیعه‏

شیعیان تعدادى از مفسران را که از نظر زمان و برخى از نظر جهت‏گیرى، در تفسیر همسان بوده‏اند، یک طبقه تفسیرى دانسته‏اند. علامه سید حسن صدر (م/ 1297ق) از عالمان بزرگ شیعه، در کتاب “تأسیس الشیعه”، پنج طبقه تفسیرى، براى مفسران شیعه ذکر مى‏کند. علامه طباطبائى نیز به سه طبقه تفسیرى براساس تقسیم‏بندى خود اشاره مى‏کند. به نظر مى‏رسد طبقه بندى علامه سید حسن صدر، کامل‏تر باشد که به اختصار به گزارش آن مى‏پردازیم.
طبقه اول: صحابه پیامبر اسلام صلّى اللّه علیه و اله و سلّم، مانند ابن عباس، ابى بن کعب و جابر بن عبد اللّه انصارى.
طبقه دوم: تابعین، مانند سعید بن جبیر، یحیى بن یعمر، ابو صالح میزان بصرى، طاووس بن کیسان، محمد بن سائب کلبى، جابر بن یزید جعفى و سدى کبیر.
طبقه سوم: پیروان تابعین، مانند ابو حمزه ثمالى، ابو بصیر یحیى، على بن ابى حمزه بطائنى، حصین بن مخارق، وهیب بن حفص، یونس بن عبد الرحمن و حسین بن سعید.
طبقه چهارم: مفسران عصر ائمه علیهم السّلام، مانند عبد اللّه بن صلت، عبد العزیز جلودى، احمد بن صبیح، على بن اسباط، على بن مهزیار، على بن حسن، ابراهیم بن محمد، محمد بن خالد برقى ، حسن بن خالد برقى، که همگى داراى اثر و تصنیف در تفسیر بوده‏اند.
طبقه پنجم: مفسران عصر غیبت و پیش از آن، مانند على بن ابراهیم قمى، على بن بابویه، ابن عقده، على بن احمد کوفى، محمد بن ارومه، ابو عبد اللّه غاضرى، محمد بن مسعود عیاشى، ابن ولید، فرات کوفى، ابن دول قمى، ابو العباس مفسر، ابو الفضل قمى، محمد نعمانى، ابو محمد جرجانى، ابن وضاح و ابو منصور صرام.
این طبقه بندى، غالب مفسران شیعه تا قرن چهارم را فرا مى‏گیرد، اما به ذکر دیگر مفسران بزرگ شیعه از قرن پنجم تا کنون مانند شیخ مفید، سید رضى، سید مرتضى، شیخ طوسى، قطب الدین راوندى، شیخ طبرسى، فیض کاشانى و… پرداخته نشده است.

* درباره ‏ى پژوهش طبقات‏

* فهرست نمایه‏ى طبقات‏

پس از بررسى هاى علمى، نمایه هاى زیر به عنوان شیوه پژوهش انتخاب و اطلاعات مربوط به هر مفسر بر اساس این نمایه ها از منابع پژوهشى طبقات- که خواهد آمد- استخراج گردیده است. در نتیجه کاربر با انتخاب مفسر مورد نظر از فهرست مفسران، شرح احوال شخصى، علمى و تفسیرى او را به صورت دسته بندى شده بر اساس نمایه ها از کلیه منابع مشاهده مى کند. پیش از انتقال به متن منبع چکیده آن که توسط پژوهشگران نگارش یافته ارائه مى شود. قابلیت پرینت نمایه ها به همراه چکیده از ویژگیهاى این بخش خواهد بود.
این شیوه نوین پژوهشى براى نخستین بار در طبقات مفسران بکار رفته است.

1. نام، کنیه، لقب، نسبت‏
2. تاریخ ولادت‏
3. محل ولادت‏
4. تاریخ وفات‏
5. محل وفات‏
6. ملیت‏
7. مدت عمر
8. مذهب کلامى‏
9. مذهب فقهى‏
10. استادان‏
11. شاگردان‏
12. آثار قرآنى‏
13. آثار غیر قرآنى
14. طبقه / طبقات‏
15. منابع و مصادر بحث‏
16. زندگینامه‏
17. سفرها
18. فضایل اخلاقى‏
19. شرح حال علمى‏
20. ستایش بزرگان‏
21. ارتباط با اهل بیت (ع)
22. موضع گیرى سیاسى‏
23. آراء مستشرقان‏
24. دانش تفسیرى‏
25. جایگاه مفسر
26. روش تفسیرى‏
27. مذهب تفسیرى‏
28. تاثر مفسر
29. تاثیر مفسر
30. روایت مفسر
31. نقد روایت مفسر
32. طریق روایت مفسر
33. نقد طریق روایت مفسر
34. جرح و تعدیل مفسر
35. مصادر و منابع تفسیرى مفسر

* قابلیت هاى دیگر

یکى از ویژگى هاى این برنامه آن است که کاربر مى تواند با انتخاب آیکن قرن، مذهب، ملیت، روشها و گرایشهاى تفسیرى و آثار قرآنى و غیر قرآنى دامنه جستجوى در اعلام مفسران را به هر یک از این آیکن ها اختصاص دهد و بر اساس اطلاعات مندرج در آنها به جستجو بپردازد. به عنوان نمونه با انتخاب گزینه اول در آیکن قرن به مفسران قرن اول؛ با انتخاب گزینه شیعه در آیکن مذهب به مفسران شیعه؛ با انتخاب گزینه نجف در آیکن ملیت به مفسران نجفى؛ با انتخاب گزینه تفسیر قرآن به قرآن در آیکن روشها و گرایشهاى تفسیرى به مفسران با این گرایش و با انتخاب نام تفسیر خاصى در آیکن آثار به مفسر یا مفسرانى به آن نام تفسیر خاص دسترسى پیدا مى کند.

* فهرست منابع طبقات‏

منابع زیر مصادر پژوهشى طبقات مفسران مى باشد:( اطلاعات شرح احوال مفسران از این آثار- که به نوعى به طبقات مفسران پرداخته اند- استخراج گردید است.)
1. ابو حیان و تفسیره البحر المحیط؛ بدر بن ناصر البدر
2. احوال و آثار محمد بن جریر طبرى؛ على اکبر شهابى‏
3. الامام الباقر و اثره فى التفسیر؛ حکمت عبید الخفاجى‏
4. الامام البقاعى جهاده و منهاج تاویله بلاغه القرآن الکریم؛ محمود توفیق محمد سعد
5. الامام السیوطى و جهوده فى علوم القرآن؛ محمد یوسف الشربجى‏
6. تاریخ تفسیر؛ سید على کمالى دزفولى‏
7. التفسیر بالراى قواعده و ضوابطه و اعلامه؛ محمد حمد زغلول‏
8. التفسیر بالماثور و تطویره عند الشیعه الامامیه؛ احسان الامین‏
9. التفسیر و المفسرون؛ محمد حسین الذهبى‏
10. التفسیر و المفسرون؛ محمد هادى معرفت‏
11. تفسیر و مفسران؛ محمد هادى معرفت / مترجمان‏
12. روش شیخ طوسى در تفسیر تبیان؛ اکبر ایرانى قمى‏
13. روش علامه طباطبایى در تفسیر المیزان؛ على الاوسى / سید حسین میر جلیلى‏
14. الشیخ الطوسى مفسرا؛ خضیر جعفر
15. طبقات المفسرین؛ ادنه وى‏
16. طبقات المفسرین؛ داوودى‏
17. طبقات المفسرین؛ سیوطى‏
18. طبقات مفسران شیعه؛ عبد الرحیم عقیقى بخشایشى‏
19. علم التفسیر؛ عبد المنعم النمر
20. فى علوم القرآن؛ محمد عبد السلام کفافى و عبد الله الشریف‏
21. محاضرات فى علوم القرآن؛ غانم قدورى الحمد
22. مکاتب تفسیرى؛ على اکبر بابایى‏
23. من الدراسات القرآنیه؛ عبد العال سالم مکرم‏
24. منهج الامام الطاهر بن عاشور فى التفسیر “التحریر و التنویر”؛ نبیل احمد صقر
25. المیسر فى علوم القرآن؛ عبد الرسول الغفار
26. الواضح فى علوم القرآن؛ مصطفى دیب البغا؛ محیى الدین دیب مستو
27. یادنامه طبرى؛ جمعى از نویسندگان.

توضیحات تکمیلی

قابلیتها

مرتب‌ سازی اطلاعات مفسران بر اساس: مذهب، قرن، ملیت، روش تفسیری و آثار قرآنی
ارتباط ترجمه ها و شروح به متن اصلي آنها ​
جستجوی ساده و ترکیبی در متون، اَعلام مفسران و چکیده ها
جستجو در مشتق و ریشه كلمات در فرهنگ‌ نامه لغوی و قرآنی

تگ ها

الانوار-فرهنگ لغت-پژوهشی-دانلود قرآن-تفسیر-تفسیر قرآن-تفسیر قران-تفسیری-شرح حال مفسران-علوم اسلامی-علوم قرآن-علوم قرآنی-قرآن کریم-قرآن مجید-قران-کتاب-کتابخانه-کتاب تفسیر-کتابخانه تفسیری-کتابخانه دیجیتال-اهل بیت-حضرت محمد-کتب تفسیری-مشکات-مشکات الانوار-مشکاة-مشکاة الانوار-مفسران-علوم قرآنی-پایان نامه قرآنی-تحقیق قرآنی-قرآن پژوهی-اندیشه قرآنی-سبک زندگی قرآنی-تحقیق-پایان نامه-پژوهش-نرم افزار-نرم افزار علوم اسلامی-نرم افزار پژوهشی-نزول قرآن-اسرائیلیات-اعجاز قرآن-اعجاز علمی-اعجاز لفظی-اعجاز بیانی-بلاغت-نرم افزار-نرم افزار علوم اسلامی-نرم افزار پژوهشی-نرم افزار نور-نرم افزار آموزشی-دانلود نرم افزار-دانلود کتاب-حدیث

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “مشکات الانوار”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

محصولات مرتبط

قالب ووکامرس