نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال نور

• مقدمه
پژوهش‌های حوزه علوم اسلامی بیش از هر چیز بر متون و منابع برجای‌مانده از عالمان و اندیشمندان دینی تکیه دارد. آثار مکتوب دانشمندان اسلامی، دستمایه اصلی پژوهشگران برای استمرار کوشش‌های علمی و گشودن افق‌های تازه در ساحت دین‌ورزی و گسترش فرهنگ دینی است. باروی کار آمدن فناوری‌های جدید اطلاعات و ارتباطات، مانند رایانه و اینترنت، اندیشه استفاده از این فناوری‌ها برای فراهم آوردن دسترسی آسان‌تر به منابع علمی حوزه علوم اسلامی نیز پدید آمد.
مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، بزرگ‌ترین تولیدکننده نرم‌افزارهای اسلامی، نهادی پژوهشی است که برای فراهم ساختن امکان دسترسی آسان پژوهشگران به متون و منابع اصیل اسلامی با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در سال ۱۳۶۸ و با عنایت رهبر فرزانه انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی) تأسیس‌شده است. اشاعه فرهنگ غنی اسلام، تسهیل دستیابی به منابع و متون اصیل دینی و نیز سرعت بخشیدن به امر کاوش و پژوهش در حوزه علوم اسلامی با بهره‌گیری از فناوری اطلاعات و به‌کارگیری امکانات رایانه‌ای برای ارائه معارف حقّه اهل‌بیت علیهم‌السلام به جهانیان در شکل و قالب جدید، از اهداف مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی شمرده‌شده است.
حوزه‌های اصلی فعالیت‌های مرکز
مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، طی سالیان متمادی تلاش‌های گسترده‌ای را جهت دیجیتالی نمودن منابع علوم اسلامی و انسانی انجام داده است. این مرکز تاکنون موفق شده است با ارائه منابع علمی از طریق بسترهای برخط و برون‌خط نقش بزرگی در حوزه تحقیق و پژوهش در حوزه منابع علوم اسلامی و انسانی ایفا کند و یاری‌رسان محققان و پژوهشگران در دستیابی آسان به منابع جهت انجام پژوهش‌های باکیفیت و کارآمد باشد.
عرضه برنامه‌های برون‌خط: در راستای عرضه منابع به‌صورت برون‌خط، مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور، نرم‌افزارهای متعددی با موضوعات علوم اسلامی هم چون جامع التفاسیر، جامع الاحادیث، جامع فقه اهل‌بیت، جغرافیای جهان اسلام و… بر بستر دسکتاپ ارائه نموده است. کاربران از طریق نصب این نرم‌افزارها بر روی رایانه‌های شخصی خود می‌توانند به‌صورت آفلاین به منابع مرکز نور دسترسی پیدا کنند.
عرضه پایگاه‌های برخط: با رواج اینترنت و نیاز مبرم محققان برای دسترسی به منابع دیجیتال بدون محدودیت‌های زمانی و مکانی و همچنین بدون نیاز به نصب نرم‌افزار این مرکز اقدام به راه‌اندازی پایگاه کتابخانه دیجیتال نور نموده است. این امر موجب شده است تا محققان و پژوهشگران بتوانند به‌آسانی در بیش از 16 هزار جلد و 7 میلیون صفحه این پایگاه جستجو انجام دهند.
اما امروزه استفاده از حامل‌های همراه برای دسترسی به فضای مجازی، رشد فزاینده‌ای به خود گرفته و اندک‌اندک می‌رود تا این ابزار، نظیر تلفن همراه و تبلت، جای رایانه‌های شخصی را بگیرد. طبق آمار ارائه‌شده از سوی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، 71 میلیون ایرانی، از گوشی‌های تلفن همراه و خدمات گوناگون آن بهره می‌برند. در این میان، حدود 9 میلیون نفر از اینترنت موبایل استفاده می‌نمایند. مجموع این شرایط، راه را برای مراکز و شرکت‌های فعال در عرصه تلفن‌های همراه بازنموده و نیاز به ساخت برنامه‌های کاربردی در زمینه‌های دینی، فرهنگی و اجتماعی، بیش‌ازپیش احساس می‌گردد.
• دورنمای محصول
به‌سادگی می‌توان درک کرد که کتاب نقش اساسی در فرهنگ و تمدن انسان داشته است. کتاب، طیف وسیعی از فعالیت‌های انسانی از قبیل آموزش، سرگرمی، تجارت و تحقیق را پشتیبانی‌ و حمایت کرده
است. درواقع در بسیاری از حـرفه‌ها (از قـبیل وکالت، مهندسی و علوم)، کتاب اصلی‌ترین مکانیزم ذخیره و ارائه اطلاعات به دیگران است.
به‌عبارت‌دیگر، کتاب هدفی دوگانه دارد؛ اولاً مخزن و ذخیره‌ای‌ از اطلاعات است که می‌خواهیم به‌صورت موقت یا دائم حفظ و نگهداری کنیم، ثانیاً به‌عنوان مکانیزمی بـرای ایـجاد ارتباط بین مؤلف خواننده به کار می‌رود.
در طی چند قرن که از ابداع صنعت چاپ می‌گذرد، کتاب بـه شکل سنتی آن‌ نقش‌ اساسی‌ در اشاعه اطلاعات و انتقال دانش داشته است کتاب‌ الکترونیکی یعنی کتابی که اطلاعات‌ آن ‌ به‌صورت الکترونیکی و پویا ارائه می‌شوند.
محدودیت‌های عمده‌ی کتاب‌های‌ سنتی:
–  تولید مجدد آن‌ها مشکل است.
–  توزیع و اشاعه‌ی آن‌ها گـران است.
–  روزآمد کردن آن‌ها‌ مشکل‌ است.
–  چند نفر به‌طور هم‌زمان نمی‌توانند از یک کتاب استفاده کنند.
–  به‌سادگی آسیب می‌بیند.
–  حمل‌ونقل آن‌ها مشکل است.
–  از‌ تمهیدات صوتی نمی‌توان در آن‌ها بهره جست.
–  از تـصاویر مـتحرک و کـارتونی نمی‌توان در آن‌ها‌ بهره‌ جست.
–  عکس‌العمل خواننده را نمی‌تواند تغییر دهد.
–  درک خواننده را نمی‌تواند ارزیابی‌ کند.
ارائه الکترونیکی کتاب در بسترهای مختلف می‌تواند باعث افزایش فروش و همچنین کاهش هزینه‌های ناشران از قبیل کاهش سرمایه در گردش، کاهش هزینه‌های انبارداری و همچنین اصلاح و ویرایش منابع در سریع‌ترین زمان بدون هیچ هزینه‌ای قیمت‌گذاری پویای محصولات از مزایای کتاب‌های الکترونیک هست.
• معرفی کتابخانه دیجیتال نور
شکل‌گیری فناوری‌های نو که هرروز شاهد عمومی و کاربردی شدن آن‌ها هستیم، لزوم سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی جهت به خدمت گرفتن این فناوری‌ها، جزو وظایف اصلی فعالان عرصه ارائه خدمات علمی و پژوهشی است؛ زیرا خالی گذاشتن فضا در این زمینه‌ها، به معنای محروم نمودن مخاطبان از استفاده مطلوب و علمی از فناوری خواهد بود.
در چنین فضایی مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، به‌عنوان یکی از مراکز علمی معتبر و دارای طیف وسیعی از مخاطبان پژوهشگر حوزوی و دانشگاهی، با پیش‌بینی نیازهای آینده، اقدام به مطالعه در این خصوص، جهت پاسخ‌گویی به نیازهای مخاطبان نمود.
دغدغه اصلی مدیران این مجموعه، ارائه محصولی بود که با نگاهی جامع بتواند هم نیازهای فعلی مخاطبان را پاسخ‌گو باشد و هم از اصول این مرکز که مبتنی بر اتقان محتوا و نیازهای فنی بناشده، جدا نباشد.
کتابخانه دیجیتال نور نرم‌افزاری است جامع و برخوردار از ابزارهاى متنوع پژوهشى که محیطى مناسب و مطلوب را براى پژوهشگران فراهم نموده و امکانات رایانه را به خدمت کاربران درآورده است.
این نرم‌افزار به‌گونه‌ای سامان‌یافته که بتواند اطلاعات دریافتى را در سریع‏ترین زمان به شکلى منسجم در قالب چند کارتابل ارائه کند. تعداد این کارتابل‌ها بستگى به نوع اطلاعات و هدفى دارد که تهیه‌کنندگان نرم‌افزار در نظر دارند؛ بدین معنا که چنانچه شما اطلاعات مربوط به صدها جلد کتاب را داشته باشید، این نرم‌افزار در مدتى کوتاه آن را به‌صورت دسته‌بندی و منظم همراه با فهرست کلمات و سایر امکانات ارائه می‌نماید.
برخی از مهم‌ترین قابلیت‌ها و امکانات کتابخانه عبارت‌اند از:
• ویژگی‌های کتابخانه دیجیتالى نور
–  نمایش متن
· دسترسی به متن و فهرست تمام آثار موجود در برنامه
· امکان انتخاب فهرست درختی و گزینشی و ارتباط آن‌ها با متن، به همراه قابلیت تطبیق دوسویه متن و فهرست
· قابلیت انتخاب عنوان کتاب، جلد و صفحه به همراه امکان گسترده کردن صفحه متن و فهرست
· مقایسه دو متن از یک یا دو کتاب با یکدیگر به‌صورت هم‌زمان
· محدود کردن دامنه متن و فهرست کتب به موارد دلخواه
· قابلیت حفظ هر یک از متون یا فهرست‌های انتخابی به‌طور مستقل، جهت دسترسی ‌آسان به آن‌ها
· امکان درج کتاب‌های تصویری (PDF) در کنار کتب متنی
 جستجو
· جستجوی ساده و پیشرفته در متن و فهرست کتب برنامه
· قابلیت حفظ هر یک از جستجوهای انجام‌شده به‌طور مستقل، جهت دسترسی ‌آسان به آن‌ها
· محدود کردن دامنه جستجو به متن یا متون دلخواه به همراه قابلیت‌های ویژه
· فهرست‌ سازی توسط علائم عمومی جهت تهیه فهرست‌های پویا و متنوع از کلمات
· امکان مشاهده آمار نتایج جستجو (تعداد پاسخ، تعداد کتاب)
· جستجوی ساده و پیشرفته به‌صورت لفظی
 لغتنامه 
· ارتباط لغت‏نامه و متن کتب برنامه
· متن کامل چند دوره لغتنامه با امکان دسترسی به ریشه و مشتق کلمات
· ارتباط واژگان متون با لغتنامه‌های برنامه، جهت فهم آسان معنا
 قابلیت‌های عمومی و سفارشی
· ارائه امکانات فنى جهت انجام پژوهش‌های موضوعى در کتب
· عرضه فهرست‌ها و نمایه‌های مختلف (نمایه) جهت تسهیل در امر تحقیق
· پژوهش‌های متنوع و گسترده در متون برنامه
ketabkhane-digital-noor.png
· استفاده از امکانات پژوهشى مانند: نمایه زنى، حاشیه‌نویسی، رنگى کردن و علامت‌گذاری
· امکان یادداشت‌برداری، گزینش متن، ویرایش و چاپ مطالب موردنظر
· اعمال گرافیک و طرح دلخواه برای صفحه اول،کاور  و آرت ورک محصول
· رابط کاربری سه زبانه (فارسی، عربی، انگلیسی)
· نمایش متن دیجیتالی کتاب مطابق با کتاب چاپ‌شده
· امکان انتقال متن به واژه‌پرداز نور یا W·rd
· امکان تعریف مجموعه جدیدی از کتاب برای مطالعه و جستجو
· ارائه فایل‌های چندرسانه‌ای در سربرگ نگارخانه
 امکانات سفارشی خاص:
· گاه شمار:
گاه‌شماری شیوه تعیین و نگهداری و تنظیم حساب زمان و تاریخ است که محور آن سال می‌باشد. مرکز نور به عنوان پیشگام در پیاده سازی گاه شمار در کشور می باشد.نمونه ای از گاه شمار پیاده شده در نرم افزار سیره معصومان در تصویر زیر نمایش داده شده است.
gahshomar-noor.png
· جستجو در نقشه:
در این قسمت نقشه‌های موجود در برنامه در اختیار کاربر قرار می‌گیرد.
با دو بار کلیک بر هر نام، به محل آن در نقشه ها منتقل می‌شوید و آن نام را در حال چشمک زدن مشاهده خواهید نمود.
 noor-map.png
• مراحل اجرای پروژه:
 آماده‌سازی محتوا:
 کلیه محتواهای متنی بایستی در این مرحله رمزنگاری و به فرمت‌های تخصصی تبدیل شوند. همچنین فرمت‌های نگارشی از قیبل عناوین، اشعار و … در محتوا درج و توسط تیم آماده‌سازی محتوا صحت تمام موارد فوق بررسی خواهد شد.
آماده‌سازی کتابخانه
آماده‌سازی نرم‌افزار و انجام فرآیندهای پیاده‌سازی گرافیک و آماده‌سازی خروجی نرم‌افزار
 بررسی و تست نرم‌افزار
نرم‌افزار پس از اتمام فعالیت و پیش از تولید، در این بخش موردبررسی و کنترل قرار می‌گیرند.
منظور از محتوا در این طرح کلیه داده‌های موجود در مرکز اعم از اطلاعات کتاب‌ها، درباره‌ها، فرمت‌های عمومی و… می‌باشد.
انواع مختلفی از داده برای ارائه به کاربر قابل‌تصور می‌باشد و برای عرضه هر یک از داده‌ها مکانیسم‌های مختلف مالی و عرضه قابل تدوین است. در این سیستم تنها به ارائه داده کتاب پرداخته می‌شود.
 اطلاعات تشکیل‌دهنده کتاب‌ها
· متن کتاب: اطلاعات متن کتاب شامل متن، فهرست و فرمت‌های عمومی؛
· اطلاعات نسخه‌شناسی؛
· درباره کتاب: نحوه عرضه این مورد باید ازلحاظ محتوا و قیمت‌گذاری موردبررسی قرار گیرد، لذا پیشنهاد می‌شود در محدوده نسخه اول سیستم یکپارچه عرضه کتاب مدنظر قرار نگیرد؛
· درباره مؤلف: نحوه عرضه این مورد باید ازلحاظ محتوا و قیمت‌گذاری موردبررسی قرار گیرد، لذا پیشنهاد می‌شود در محدوده نسخه اول سیستم یکپارچه عرضه کتاب مدنظر قرار نگیرد.
 محتوا:
نسخه متنی کتاب با پشتیبانی از موارد زیر:
· امکان ارائه متن کتب؛
· امکان ارائه پاورقی کتب؛
‌· صفحه‌بندی کتب؛
‌· امکان ارائه عناوین کتب با پشتیبانی از عناوین چند سطحی؛
· امکان ارائه نسخه‌شناسی کتب و درباره کتاب و مؤلف؛
· اعمال موضوع به یک کتاب؛
·. پشتیبانی از فرمت‌های:
1. آیات؛
2. اشعار؛
3. و سایر فرمت‌های نمایشی.
· امکان ارائه عناوین کتب با پشتیبانی از عناوین چند سطحی؛
‌· امکان ارائه نسخه‌شناسی کتب و درباره کتاب و مؤلف؛
‌· اعمال موضوع به یک کتاب
تاکنون بیش از 200 عنوان نرم‌افزار در قالب نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال عرضه‌شده است.
• نشانی :   تهران ، میدان هفت تیر خیابان قائم مقام فراهانی ، خیابان 22 ، کوی شهرام شمالی ، پلاک 4
پست الکترونیک (امور کاربران): info@noor.market
تلفن (امور کاربران): 88308850-021
کد پستی : 1586965811

مطالب مرتبط

نظرات شما

قالب ووکامرس